สปริงแม่พิมพ์แต่ละสีต่างกันอย่างไร? วิธีเลือกให้ถูกงาน

สรุปสั้นๆ: สีของสปริงบอกระดับแรงกด

สีของสปริงแม่พิมพ์มาตรฐาน JIS บอก ระดับแรงกด ของสปริง จากเบาไปหนัก: เหลือง → น้ำเงิน → แดง → เขียว → น้ำตาล สปริงขนาดเท่ากัน ถ้าสีต่างกัน จะรับแรงได้ไม่เท่ากัน และยุบตัวได้ไม่เท่ากัน

ยิ่งสีหนัก (เขียว น้ำตาล) ยิ่งรับแรงได้มาก แต่ยุบตัวได้น้อยลง ยิ่งสีเบา (เหลือง น้ำเงิน) ยิ่งยุบได้มาก แต่รับแรงได้น้อย การเลือกสปริงจึงต้องดูทั้ง แรงที่ต้องการ และ ระยะที่ต้องยุบ ไปพร้อมกัน

บทความนี้จะอธิบายความหมายของแต่ละสี วิธีเลือกให้เหมาะกับงาน ความต่างระหว่างสปริง Alloy กับ 65Mn และข้อผิดพลาดที่ทำให้สปริงหักเร็ว

ตารางเปรียบเทียบสปริงแม่พิมพ์ 5 สี

สี	รหัส	ระดับแรงกด	ยุบได้สูงสุด (โดยประมาณ)	งานที่เหมาะ
เหลือง	TF	เบาพิเศษ	ประมาณ 40% ของความยาวอิสระ	ดันกลับเบาๆ งานที่ต้องการระยะยุบมาก
น้ำเงิน	TL	เบา	ประมาณ 32%	สตริปเปอร์เบา ดันชิ้นงานบาง
แดง	TM	ปานกลาง	ประมาณ 25%	งานทั่วไป ใช้มากที่สุด
เขียว	TH	หนัก	ประมาณ 19%	สตริปเปอร์แม่พิมพ์ปั๊ม ดันกลับแผ่นหนา
น้ำตาล	TB	หนักพิเศษ	ประมาณ 16%	งานแรงกดสูง พื้นที่จำกัด

ความยาวอิสระ คือความยาวของสปริงตอนยังไม่ถูกกด ตัวอย่าง: สปริงสีแดงยาว 100 มม. ยุบได้สูงสุดประมาณ 25 มม. ถ้ากดเกินนี้สปริงจะล้าและหักเร็ว

หมายเหตุ: ค่าในตารางเป็นค่าสูงสุดตามมาตรฐานทั่วไป ถ้าต้องการให้สปริงใช้งานได้นาน ควรใช้ระยะยุบน้อยกว่าค่าสูงสุด ดูหัวข้อถัดไป

วิธีเลือกสปริงแม่พิมพ์ให้ถูกงาน 4 ขั้นตอน

รู้ระยะที่ต้องยุบ (Stroke) — วัดว่าในการทำงานจริง สปริงต้องยุบลงกี่มิลลิเมตร รวมระยะพรีโหลด (ระยะที่กดสปริงไว้ตั้งแต่ประกอบแม่พิมพ์)
รู้แรงที่ต้องการ — คิดจากแรงที่ต้องใช้ดันแผ่นหรือชิ้นงาน แล้วหารด้วยจำนวนสปริงที่จะใส่ เช่น ต้องการแรงรวม 400 กก. ใส่ 4 ตัว แต่ละตัวต้องรับ 100 กก.
ดูพื้นที่ที่มี — ขนาดรูหรือช่องในแม่พิมพ์กำหนดเส้นผ่านศูนย์กลางและความยาวสปริงสูงสุดที่ใส่ได้
เลือกสีจากระยะยุบที่ปลอดภัย — นำระยะยุบในข้อ 1 หารด้วยความยาวสปริง แล้วเลือกสีที่ยังยุบได้มากกว่านั้น โดยเผื่อไว้ เพื่อให้สปริงไม่ทำงานที่ค่าสูงสุดตลอดเวลา

ตัวอย่าง: ช่องในแม่พิมพ์ใส่สปริงยาว 50 มม. ได้ และต้องยุบ 10 มม. คิดเป็น 20% ของความยาว ตามตาราง สีแดง (ยุบได้ประมาณ 25%) และสีที่เบากว่าใช้ได้ ถ้าต้องการแรงมาก ให้เลือกสีแดง ส่วนสีเขียว (ประมาณ 19%) จะยุบเกินค่าสูงสุดและหักเร็ว

เคล็ดลับให้สปริงใช้งานได้นาน: ใช้สปริงที่ยาวขึ้น หรือใส่จำนวนตัวมากขึ้น แทนการเลือกสีหนักแล้วกดจนเกือบสุด สปริงที่ทำงานต่ำกว่าระยะยุบสูงสุดมากๆ จะทนรอบการใช้งานได้มากกว่าหลายเท่า

สปริง Alloy กับสปริง 65Mn ต่างกันอย่างไร

สีเดียวกันบอกระดับแรงกดเหมือนกัน แต่วัสดุต่างกันทำให้อายุการใช้งานและราคาต่างกัน CHOKO มีทั้ง 2 แบบ ครบทั้ง 5 สี

	สปริง Alloy (สปริงฉีด)	สปริง 65Mn
วัสดุ	เหล็กสปริงอัลลอย 50CrVA	เหล็กสปริงแมงกานีส 65Mn
ความทนต่อการล้า	สูงกว่า เหมาะกับงานรอบสูง	ปานกลาง
ราคา	สูงกว่า	ประหยัดกว่า
เหมาะกับ	แม่พิมพ์ที่เดินเครื่องต่อเนื่อง จำนวนชิ้นงานมาก	งานทั่วไป แม่พิมพ์ทดลอง งานที่จำนวนชิ้นไม่มาก

ถ้าแม่พิมพ์ต้องเดินเครื่องนานต่อเนื่อง สปริง Alloy มักคุ้มกว่าในระยะยาว เพราะเปลี่ยนน้อยครั้งกว่า และลดเวลาหยุดเครื่อง

ข้อผิดพลาดที่ทำให้สปริงหักเร็ว และเมื่อไหร่ควรเปลี่ยน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

กดเกินระยะยุบสูงสุด — สาเหตุอันดับหนึ่งของสปริงหัก โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนเป็นสีที่หนักขึ้นแต่ระยะยุบเท่าเดิม
ใช้สปริงต่างสีหรือต่างความยาวในชุดเดียวกัน — แรงไม่เท่ากัน แผ่นแม่พิมพ์เอียง และสปริงบางตัวทำงานหนักเกิน
รูหรือแกนไม่พอดี — รูแคบเกินหรือไม่มีแกนนำ สปริงจะเสียดสีและโก่งงอ
เปลี่ยนแค่ตัวที่หัก — ตัวที่เหลือล้าไปแล้วเท่ากัน ตัวใหม่จะรับแรงมากกว่าตัวอื่น

สัญญาณว่าควรเปลี่ยนสปริง

ความยาวอิสระสั้นลงจากเดิมอย่างเห็นได้ชัด (สปริงยุบตัวถาวร)
มีรอยแตก รอยสึก หรือสนิมที่ขดสปริง
แผ่นแม่พิมพ์ดันกลับช้า หรือดันกลับไม่สุด

คำแนะนำ: เมื่อเปลี่ยน ให้เปลี่ยน ทั้งชุด ที่ทำงานร่วมกัน และใช้สี ขนาด และความยาวเดียวกันทุกตัว

คำถามที่พบบ่อย

สปริงแม่พิมพ์สีไหนรับแรงได้มากที่สุด? สีน้ำตาล (TB) รับแรงได้มากที่สุด รองลงมาคือ เขียว แดง น้ำเงิน และเหลือง ตามลำดับ แต่สีน้ำตาลยุบได้น้อยที่สุด

สปริงสีเดียวกันแต่ต่างยี่ห้อ ใช้แทนกันได้ไหม? ถ้าเป็นมาตรฐาน JIS ขนาดเดียวกัน โดยทั่วไปแรงกดใกล้เคียงกันและใช้แทนกันได้ แต่ควรเทียบค่าแรงกดในแคตตาล็อกทุกครั้ง และไม่ควรผสมหลายยี่ห้อในชุดเดียวกัน

ใช้สปริงสีหนักแทนสีเบา เพื่อให้แข็งแรงขึ้น ได้ไหม? ได้เฉพาะเมื่อระยะยุบในงานจริงไม่เกินค่าสูงสุดของสีใหม่ ถ้าระยะยุบเท่าเดิม สปริงสีหนักจะถูกกดเกินและหักเร็วกว่าเดิม

สปริงสีไหนใช้บ่อยที่สุด? สีแดง (ปานกลาง) เพราะสมดุลระหว่างแรงกดกับระยะยุบ เหมาะกับงานทั่วไปในแม่พิมพ์ส่วนใหญ่

รหัส TF TL TM TH TB หมายถึงอะไร? เป็นรหัสระดับแรงกดตามมาตรฐาน JIS: TF เบาพิเศษ (เหลือง), TL เบา (น้ำเงิน), TM ปานกลาง (แดง), TH หนัก (เขียว), TB หนักพิเศษ (น้ำตาล)

ไม่แน่ใจว่าควรใช้สปริงสีไหน?

ส่งขนาดช่องในแม่พิมพ์ ระยะยุบ และแรงที่ต้องการ หรือส่งรูปสปริงตัวเดิมมาทาง LINE ทีมงาน โชโค่/CHOKO ช่วยเลือกสี ขนาด และวัสดุที่เหมาะกับงานให้ได้